Tang thương ngẫu lục

Tang thương ngẫu lục (chữ Hán: , nghĩa là "ghi chép tình cờ trong cuộc bể dâu") là tập ký bằng chữ Hán do đôi bạn thân là Phạm Đình Hổ và Nguyễn Án cùng hợp soạn vào khoảng Lê mạt-Nguyễn sơ, tức khoảng cuối thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19 tại Việt Nam.
Giới thiệu sơ lược.
Lịch sử.
Bài "Tựa" in ở đầu tập Tang thương ngẫu lục cho biết bởi "những cuộc tang thương, khiến người ta tất có cái cảm khái tang thương, ấy tập sách Tang thương này sỡ dĩ có là vì thế đó". Và theo Trúc Khê, cũng vì "chép nhiều chuyện biến thiên của hồi ấy (cuối Lê), cho nên có cái tên sách là "Tang thương ngẫu lục", nghĩa là "những câu chuyện ghi chép tình cờ trong cuộc bể dâu".
Ban đầu "Tang thương ngẫu lục" chỉ có bản viết tay trong một thời gian gần trăm năm. Đến năm Bính Thân (1896), niên hiệu Thành Thái thứ 8, Tiến sĩ Gia xuyên Đỗ Văn Tân đang là Tổng đốc Hải Dương quyên tiền khắc ván, từ đó mới có bản in.
Năm 1943, nhà xuất bản Tân Dân cho in "Tang thương ngẫu lục", bản tiếng Việt do nhà văn Trúc Khê Ngô Văn Triện dịch.
Ý nghĩa và nội dung.
Bàn về ý nghĩa tập ký, bài Tựa viết: 
"Tang thương ngẫu lục" là tập ký mang nặng tính chất truyền kỳ. Trừ một số ít truyện nói về các đời trước, còn đa phần đều viết về thời Lê mạt. Sách được chia làm 2 quyển: quyển Thượng có 40 bài, quyển Hạ có 49 bài (không kể bài Thơ đề sau của người khác). Có một số bài ghi mỗi tên tác giả. Căn cứ theo bản in năm 2000 do Nhà xuất bản Văn hóa-Thông tin in lại theo bản của nhà xuất bản Tân Dân (1943), thì:
Số bài còn lại không đề tên, nên không rõ của ai hay do hai ông cùng hợp soạn.
Căn cứ nội dung từng truyện, Dương Quảng Hàm đã xếp chúng thành 5 mục sau: 
Nhận xét.
Dương Quảng Hàm khen ngợi rằng:
Nguyễn Phương Chi nêu ý kiến: 
Thơ đề sau tập truyện.
Bài thơ do Phó bảng khoa Canh Thìn Quang Lộc tự Thiếu khanh Đồng Giang Phạm Văn Tâm sáng tác vào tháng Trọng thu năm Bính Thân (1896) niên hiệu Thành Thái.

